Uitgebreid zoeken

Vluchtelingen en arbeidsmigranten in Hollandse steden 1600-1800

Steden in de periode vóór 1800, en zo ook die in de provincies Noord- en Zuid-Holland, waren zeer ongezonde plekken om te wonen. Zij konden hun bevolking dan ook niet op peil houden door ‘reproductie’. Anders gezegd, er gingen meer mensen dood dan dat er geboren werden. Dat kwam door het slechte water, onhygiënische omstandigheden en de grote kans op besmettelijke ziekten. Immigratie was dus bittere noodzaak. De omstandigheden op het platteland waren overigens gunstiger. Daar was juist een positief geboorte-overschot. Vandaar dat een groot deel van de migranten naar steden bestonden uit voormalige dorpsbewoners, zowel van binnen als buiten Nederland.

De belangrijkste steden in de Republiek lagen in de kustprovincies, met de beide Hollanden als kerngebied. Zij trokken, zeker in de economisch zeer gunstige 17e eeuw, bijzonder veel immigranten aan. De helft daarvan kwam uit het buitenland kwam, waarbij we vooral moeten denken aan het huidige België, Duitsland en Noorwegen. De overgrote meerderheid bestond uit arbeidsmigranten, dus niet uit vluchtelingen. Bij die laatste categorie moeten we vooral denken aan Zuid-Nederlanders (eind 16e eeuw), joden (rond 1600) en Hugenoten (eind 17e eeuw). Deze groepen liepen, zowel bij tijdgenoten als bij latere geschiedschrijvers, zeer in het oog. Dat kwam door de dramatische redenen van hun vertrek en hun plotselinge en massale komst. Maar zij vormden dus slechts een minderheid van de totale immigratie in de 17e en 18e eeuw. De volgende tabel laat dat zien.

Herkomst van migranten in Hollandse steden 1600-1800

Herkomst

Aantal

Hollandse platteland

200.000

Rest Republiek

400.000

Buitenland

600.000

- Vluchtelingen

150.000

- Arbeidsmigranten

450.000

Totaal

1.200.000


Bron:
Jan Lucassen, 'Immigranten in Holland 1600-1800. Een kwantitatieve benadering.' Amsterdam, Centrum voor de Geschiedenis van Migranten 2002.

Trefwoorden:

MondriaanstichtingVSB-fondsSNS ReaalPrins Bernard CultuurfondsOC&WVROM